Aperture, ISO en scherptediepte – DOF Depth Of Field

door Joost Nusselder | Geupdate op:  juni 8, 2021

Klaar om je videoskills naar het volgende niveau te tillen?

Of je nu net begint met videobewerken of al langer bezig bent, onze nieuwsbrief staat boordevol tips om je skills te verbeteren.

We zullen je email adres alleen gebruiken voor deze nieuwsbrief en respecteren jouw privacy

Ik schrijf deze artikelen met veel plezier voor mijn lezers, jullie. Ik accepteer geen betaling voor het schrijven van reviews, mijn mening over producten is die van mijzelf, maar als je mijn aanbevelingen nuttig vindt en je uiteindelijk iets koopt via een van de links kan ik daar mogelijk een commissie over ontvangen. Meer informatie

Video is in principe een opeenvolgende serie van foto’s. Je moet als filmer bekend zijn met dezelfde technieken en termen als een fotograaf.

Als je kennis hebt van; Aperture, ISO en DOF zul je tijdens scenes met lastige lichtomstandigheden de juiste camera instellingen gebruiken.

Aperture, ISO en scherptediepte - DOF Depth Of Field

Aperture (diafragma)

Dit is de opening van de lens, deze wordt aangeduid in F waarde. Hoe hoger de waarde, bijvoorbeeld F22, hoe kleiner de opening. Hoe lager de waarde, bijvoorbeeld F1.4, hoe groter de opening.

Bij weinig licht zul je de Aperture verder openen, dus op een lagere waarde instellen, om voldoende licht op te vangen.

Bij een lage waarde heb je minder beeld in focus, bij een hogere waarde is meer beeld in focus.

In gecontroleerde situaties wordt vaak een lage waarde gebruikt, bij veel beweging juiste een hoge waarde. Dan heb je minder problemen met scherpstelling.

ISO

Als je in een donkere situatie filmt kun je de ISO hoger zetten. Het nadeel van hoge ISO waardes is de onvermijdelijke ruisvorming.

De mate van ruis hangt af van de camera, maar lager is in principe beter voor de beeldkwaliteit. Bij een film wordt vaak één ISO waarde bepaalt en elke scène wordt op die waarde uitgelicht.

Depth of Field (scherptediepte)

Als de Aperture waarde lager wordt, zul je een steeds kleinere afstand scherp in beeld krijgen.

Bij een “Shallow DOF” (oppervlakkige) scherptediepte is een heel beperkt gebied in focus, bij een “Deep DOF / Deep Focus” (diepe) scherptediepte zal een groot deel van het gebied scherp zijn.

Als je ergens nadruk op wilt leggen, of een persoon duidelijk wilt loskoppelen van de achtergrond, gebruik je een Shallow Depth of Field.

Naast de Aperture waarde is er nog een manier om de DOF te verkleinen; door in te zoomen of een lange lens te gebruiken.

Hoe verder je optisch in kunt zoomen op het object, hoe kleiner het scherpe gebied wordt. Het is wel handig om de camera op een statief te plaatsen.

filmboard-diafragma-aperture

Praktische Tips

Als je een documentaire maakt is een hoge Aperture waarde in combinatie met zo min mogelijk zoomen of een korte lens gebruiken de beste manier om scherpe beelden op te nemen.

Let altijd op de ISO waarde, houd die zo laag mogelijk om ruisvorming te voorkomen. Als je een filmlook of een dromerig effect wilt bewerkstelligen kun je de Aperture lager zetten voor een oppervlakkige scherptediepte.

Een goed voorbeeld van hoge Aperture in praktijk is de film Citizen Kane. Daar is elk shot volledig scherp.

Dat gaat tegen de conventionele beeldtaal in, regisseur Orson Welles wilde de kijker in de gelegenheid stellen het gehele beeld te bekijken.

          Joost Nusselder, de oprichter van videobewerken.nl is een content marketer, vader en houdt van het uitproberen van nieuwe tools. Hij neemt al lang zijn eigen Youtube video's op, zowel stop motion als beeld. Nu maakt hij sinds 2016 samen met zijn team hulpvaardige blog artikelen om trouwe lezers te helpen bij het maken van hun video's.